Koninklijk Concertgebouworkest
Koninklijk Concertgebouworkest
musician.image.alt

terug

Lisa
Batiashvili-Leleux

Viool

Lisa Batiashvili, artist-in-residence dit seizoen, door publiek en muziekcritici geprezen om haar virtuositeit en ‘profound sensitivity’ (Financial Times), werd in 2015 uitgeroepen tot Musical America’s ‘Instrumentalist of the Year’.

De Georgische violiste kreeg haar eerste lessen van haar vader en studeerde later bij Mark Lubotski in Hamburg en Ana Chumachenko in München. In 1995 won ze, als jongste deelnemer ooit, de tweede prijs van het respectabele Sibelius-concours in Helsinki.

Tijdens haar succesvolle vioolcarrière ontpopte ze zich als een fervent kamermusicus en ontwikkelde ze tegelijkertijd hechte muzikale relaties met orkesten als het Koninklijk Concertgebouworkest, Tonhalle-Orchester Zürich, Berliner Philharmoniker, Chamber Orchestra of Europe en de New York Philharmonic. Hoogtepunten in seizoen 2016/17 zijn, naast haar residency bij het Concertgebouworkest, twee weken als Portrait Artist met de Bamberger Symphoniker, de wereldpremière van Anders Hillborgs Tweede vioolconcert met het Filharmonisch Orkest van Stockholm en een kamermuziekconcert in de nieuwe Pierre Boulez Saal in Berlijn.

Lisa Batiashvili soleerde sinds 2001 diverse malen bij het Koninklijk Concertgebouworkest in vioolconcerten van Mozart, Beethoven, Lindberg en Prokofjev. De violiste bespeelt een Joseph Guarnerius ‘del Gesu’ uit 1739, ter beschikking gesteld door een anonieme verzamelaar.

  • Studie bij Mark Lubotski en Ana Chumachenko
  • 1995, de tweede prijs Sibelius-concours in Helsinki
  • 2001, debuut bij het Koninklijk Concertgebouworkest
  • 2015, Musical America’s ‘Instrumentalist of the Year’
  • 2015/16, artist-in-residence bij het Tonhalle-Orchester Zürich

'Zo ’n concert moet door je ziel gaan'

Al is de Grote Zaal al jarenlang bekend terrein voor haar, toch kwam deze uitnodiging als een verrassing.

‘Ik heb een aantal keren met het Concertgebouworkest gespeeld, en dat was altijd een heerlijke ervaring, maar meestal krijg je een dergelijke uitnodiging van orkesten die je heel goed kennen. Daarom was ik verrast. Heel blij verrast! Er staan verschillende projecten op ons programma, zoals het spelen van kamermuziek met een aantal leden van het orkest. En natuurlijk optredens met het Concertgebouworkest. Ik verheug me er enorm op om met deze fantastische musici een aantal van mijn dierbaarste concerten te mogen spelen.’

Het programma werd zo samengesteld dat het past bij de dirigenten die in de betreffende periode voor het orkest staan.

‘Ik wilde bijvoorbeeld het Vioolconcert van Tsjaikovski heel graag met Antonio Pappano doen, terwijl voor Sjostakovitsj’ Eerste vioolconcert Vladimir Jurowski ideaal is. Daniele Gatti is de enige van deze drie topdirigenten met wie ik nog niet eerder heb gewerkt. Met hem ga ik het Tweede vioolconcert van Prokofjev spelen en ik kijk er naar uit. Het zal in alle gevallen zeker een inspirerende samenwerking worden met het orkest.’

Na aan het hart

De drie Russische vioolconcerten die Batiashvili met het orkest zal uitvoeren, bieden haar ruimschoots gelegenheid haar alom geroemde veelzijdigheid te etaleren.

‘Prokofjev verschilt heel sterk van Sjostakovitsj’, zegt ze.

‘Meer dan dat zij beiden uit hetzelfde land komen, hebben ze niet gemeen. Prokofjev is bijvoorbeeld veel minder “sovjet”. Zijn muziek is bijna kamermuziekachtig, heeft meer te maken met liefde, romance, ballet en theater, terwijl Sjostakovitsj ons een complete spiegel van het sovjetleven voorhoudt. Dit vioolconcert gaat al bijna mijn leven lang mee: mijn vader, die ook violist was, speelde het; hij was een groot bewonderaar van Sjostakovitsj en had zelfs foto van hem in zijn kamer hangen. Zijn muziek is heel dramatisch en ligt me na aan het hart omdat ik in Georgië met die klanken ben opgegroeid. Ik kan de angst en de eenzaamheid van de mensen in de Sovjet-Unie nog voelen – wat je als kind ondergaat vergeet je nooit. Alles in dit concert weerspiegelt de geest van die tijd, de angst, de wanhoop, de agressie. Dit vioolconcert is een heel persoonlijk verhaal en met het orkest vertel ik dat verhaal dat ook mijn verhaal is.’

De romantische ziel

Met het Vioolconcert van Tsjaikovski heeft Batiashvili een bijzondere verstandhouding. Omdat het zo’n bekend stuk vol traditie is wilde ze het lange tijd niet spelen, totdat ze drie jaar geleden werd overgehaald door Daniel Barenboim.

‘Het is lang gezien als een erg lastig concert, maar het is uitstekend voor de viool geschreven: heel virtuoos, logisch van opbouw. Het moet wel autobiografisch zijn. Het is het meest oprechte dat ik niet alleen van hem, maar van wie dan ook ken - de hartenkreet van een complexe persoonlijkheid die veel pijn, maar ook liefde heeft gekend. Maar hoe eerlijk en hartverscheurend ook, deze muziek is heel fragiel.

Er wordt nogal eens overdreven romantisch mee omgegaan, met een overdaad aan emotie, alsof het een suikerzoet stuk taart is, met teveel room. Maar als je de diepte in gaat, dan komt er een ander stuk tevoorschijn dan je altijd had gedacht. Dan zie je dat het een van Tsjaikovski’s meest perfecte werken is, met een ongelooflijk sterke structuur waarin elke noot betekenis heeft. De eerlijkheid en eenvoud van een geniale componist als Tsjaikovski moet je respecteren; daar hoef je niet te veel aan toe te voegen. Natuurlijk, zo’n concert moet door je ziel gaan, je moet het je eigen maken, maar daarvoor heb ik genoeg aan de noten.’