Koninklijk Concertgebouworkest
Koninklijk Concertgebouworkest

Mozart Symfonie nr. 35

De 'Haffner’ symfonie

Mozarts Symfonie nr. 35 (KV 385) werd geschreven in Wenen, in 1782, grofweg tussen de Parijse (nr. 31) en de Praagse (nr. 38) symfonieën.

De familie Haffner

De 35ste symfonie heet ‘Haffner’ naar de familie Haffner uit Salzburg, die de opdracht voor het schrijven gaven toen Sigmund Haffner in de adelstand werd verheven. De Mozarts kenden de Haffners door Sigmund Haffners vader, ook Sigmund geheten, die burgemeester van Salzburg was geweest. Hij had de Mozarts bij hun eerste tours door Europa zeer geholpen. Een paar jaar eerder, in 1776, had Mozart al eens een kleiner stuk voor dezelfde familie geschreven, een serenade voor het huwelijk van Marie Elizabeth Haffner en Franz Xavier Spath.

Het verzoek voor deze symfonie bereikte Mozart via zijn vader, op 20 juli 1782. Mozart was druk bezig zijn naam te vestigen in Wenen, hij was bezig met de voltooiing van zijn opera Die Entführung aus dem Serail, hij probeerde de lastige verhouding met zijn verloofde Constanze te repareren en hij zat midden in een verhuizing, naar een huis op de Hohe Brücke. Hij had geen tijd. Hij antwoordde zijn vader: ‘Ik zit tot over mijn oren in het werk. Zondag over een week moet ik een arrangement van mijn opera voor houtblazers klaar hebben, want anders doet iemand anders dat en gaat er met de winst vandoor. En nou vraagt U om een nieuwe symfonie, ook nog! Hoe moet ik dat in vredesnaam voor elkaar krijgen?... Wel, dan zal ik wel de hele nacht doorwerken, want dat is de enige optie; voor U, liefste vader, zal ik dat offer brengen. Vertrouw er op dat elke postbezorging je iets van mij brengt.’

Mijn nieuwe symfonie heeft me verbijsterd

Sommigen zeggen dat Mozarts vader hem met opzet het extra werk bezorgde omdat hij de plannen voor een huwelijk met Constanze afkeurde. Hoe het ook zij, Mozart zette zich aan het werk, en stuurde de symfonie sectie na sectie aan zijn vader. Wat hij schreef was in feite een nieuwe serenade – heel anders dan het eerdere werk – met een mars aan het begin, en twee menuetten. Maanden later, in maart 1783, werd Mozart betrokken bij de oprichting van een muziekacademie in het Burgtheater. Omdat hij de symfonie, die hij zo haastig aan zijn vader had gestuurd, daar wilde uitvoeren vroeg hij Leopold om de partituur. Hij stond verbaasd over zijn eigen werk: ‘Mijn hartelijke dank voor de muziek, die je hebt gestuurd. Mijn nieuwe Haffnersymfonie heeft me echt verbijsterd, want ik was alle noten ervan compleet vergeten. Het moet zonder twijfel een klapper worden.’ Dat had hij goed gezien. De uitvoering in de academie, op 23 maart 1783 bleek een enorm succes.

Koen Kleijn