Concerten
vr 26 jun 2026
Recent verschenen twee bijzondere cd-sets met historische opnamen door het Concertgebouworkest: een 42-delige box met opnamen onder leiding van Nikolaus Harnoncourt bij Warner Classics, en bij de Willem Mengelberg Society een driedelige set met prachtig gerestaureerde Tsjaikovski-opnamen onder Willem Mengelberg, chef-dirigent van 1895 tot 1945.

De cd-box met Harnoncourt-opnamen biedt een uniek overzicht van de hechte verbintenis tussen ons orkest en de Oostenrijkse pionier van de historische uitvoeringspraktijk. Sinds zijn debuut in 1975 – toen hij de jaarlijkse Matthäus-traditie onderbrak met Bachs Johannes-Passion – oefende Harnoncourt grote invloed uit op ons orkest, dat hem niet voor niets benoemde tot honorair gastdirigent. Uit het persbericht van Warner Classics:
‘De relatie tussen Nikolaus Harnoncourt en het Koninklijk Concertgebouworkest was een van de meest baanbrekende samenwerkingen in de moderne orkestgeschiedenis; ze duurde 38 jaar en omvatte in totaal 276 concerten. […] Deze samenwerking daagde de musici uit om hun frasering, articulatie en gebruik van vibrato opnieuw onder de loep te nemen, waardoor uiteindelijk de kloof tussen de ouderwetse symfonische klank en authentieke Barok werd overbrugd.
Wat deze samenwerking uniek maakte, was het wederzijdse respect tussen de maestro en het ensemble. Terwijl veel traditionele orkesten zich aanvankelijk verzetten tegen Harnoncourts strikte vasthouden aan historische partituren, omarmden de musici van het Concertgebouworkest zijn intellectuele onbuigzaamheid. Gedurende meerdere decennia ontwikkelden zij een kenmerkende ‘Amsterdamse stijl’ voor uitvoeringen van Mozart, Haydn en Beethoven, waarin de legendarische warmte van het orkest werd gecombineerd met Harnoncourts scherpe, dramatische energie.
Diepgaande interpretaties
De opnames van deze samenwerking vormen nog steeds een hoeksteen van de klassieke catalogus. Hun beroemde cycli van Mozart- en Haydn-symfonieën werden alom geprezen, evenals de diepgaande interpretaties van Schuberts complete symfonische werken, die nog steeds als maatstaf dienen voor zowel critici als verzamelaars. De boxset bevat ook de legendarische Da Ponte-trilogie (Mozarts opera’s Don Giovanni, Le nozze di Figaro en Così fan tutte), met Thomas Hampson in de hoofdrol, werken van Bruckner, Johann Strauss en Brahms, evenals Dvořáks belangrijkste symfonieën en zijn pianoconcert.’
De Willem Mengelberg Society komt met een nieuwe uitgave in wat een indrukwekkende reeks aan het worden is. Met de nieuwste digitale technieken worden oude opnamen gerestaureerd en klinken ze als nieuw. Na de indrukwekkende opname uit 1939 van Bachs Matthäus-Passion en een cd met werken van Mahler en Richard Strauss is nu de beurt aan Mengelbergs interpretaties van de muziek van Pjotr Tsjaikovski. De cd-set Willem Mengelberg – The Tchaikovsky Recordings bevat historische opnamen van Willem Mengelberg met het Concertgebouworkest, de Berliner Philharmoniker en als bonus – een opname met de New York Philharmonic.
Geluidstechnicus en restaurateur Jochem Geene heeft opnieuw een indrukwekkend staaltje vakmanschap geleverd. Het resultaat is ook nu weer verbluffend: een heldere, ruimtelijke klank zonder ruis of storende tikken, waardoor de luisterervaring verrassend dicht in de buurt komt van een moderne opname. Met meesterlijke hand leidt Mengelberg de musici door Tsjaikovski’s vaak virtuoze partituren, waarbij zijn karakteristieke en fascinerende interpretatiestijl volledig tot zijn recht komt.
