Van Barok tot Brahms: vertrouwde banden krijgen nieuwe betekenis

Julia Fischer debuteerde in januari 2005 bij ons met Mendelssohns Vioolconcert. Enkele maanden later kwam ze terug en betoverde ze tijdens een rechtstreeks uitgezonden galaconcert muziekminnend Nederland met Paganini’s La campanella. Aan dat concert bewaart ze warme herinneringen. ‘Ik verheug me op het weerzien met dit mooie programma.’

In dertig minuten door de muziekgeschiedenis

Hans Werner Henze nam voor Il Vitalino raddoppiato de beroemde Chaconne in g klein van de barokcomponist Tomaso Antonio Vitali als vertrekpunt. Hij orkestreerde het werk en voegde eigen variaties toe. Eerst sluiten die aan bij Vitali’s barokke stijl, daarna wordt de muziek romantischer en uiteindelijk onmiskenbaar twintigste-eeuws. ‘Je hebt het gevoel dat je in dertig minuten door de hele klassieke muziekliteratuur reist’, aldus Julia Fischer.

Een halve eeuw Henze en het orkest

Met de uitvoering staan we stil bij Henzes honderdste geboortejaar. De band tussen componist en orkest gaat terug tot 1961, toen we voor het eerst zijn muziek speelden. In 1968 en 1977 stond hij hier op de bok. Een hoogtepunt van de samenwerking was de première van het opdrachtwerk Sebastian im Traum in 2005. Die langdurige verbondenheid reikte verder dan de concertzaal: Henze schreef destijds dat hij het orkest altijd had gekoesterd en bewonderd, en ook van Amsterdam en haar inwoners hield. De stad werd zo deel van de omgeving waarin zijn relatie met het orkest zich kon verdiepen.

Een bloem die verandert in de regen

Het concert opent met de Nederlandse première van Fleur de verre van de jonge Deense componist Sophie Meyer. De titel betekent ‘glazen bloem’ en verwijst naar een Aziatische skeletbloem die transparant wordt in de regen. Voor Meyer werd dat beeld van verandering onder invloed van de omgeving de basis van het stuk. Kwetsbaarheid en onderlinge verbondenheid klinken door in zowel het karakter als de structuur van haar muziek.

Melodieën voor het oprapen

Na de pauze klinkt Brahms’ Tweede symfonie. Brahms componeerde het werk grotendeels aan de idyllische Wörthersee in Oostenrijk, waar hij volop inspiratie vond: ‘De melodieën liggen hier voor het oprapen, je moet oppassen dat je er niet over struikelt.’ Het resultaat is een lyrische, zonnige symfonie die uitmondt in een stralende finale. Alsof het licht nog eenmaal door Meyers glazen bloem valt.