Koninklijk Concertgebouworkest
Koninklijk Concertgebouworkest

Ontmoet het orkest

Het Koninklijk Concertgebouworkest

Beschermvrouwe Hare Majesteit Koningin Máxima

Het Koninklijk Concertgebouworkest behoort al 130 jaar tot de absolute wereldtop. Wat maakt het orkest uniek? Critici roemen telkens weer de orkestklank, die uit duizenden herkenbaar is. De strijkers klinken ‘fluwelig’, het koper heeft een ‘gouden’ klank, het timbre van de houtblazers is heel persoonlijk en de slagwerkers uit Amsterdam hebben wereldfaam opgebouwd.

Hierbij speelt de bijzondere akoestiek van Het Concertgebouw, gebouwd naar een ontwerp van de architect A.L. van Gendt, een belangrijke rol. Maar niet elk orkest klinkt in de Grote Zaal als het Concertgebouworkest.

Belangrijk is ook de invloed van de chef-dirigenten, waarvan er sinds de oprichting van het orkest in 1888 slechts zeven zijn geweest. En natuurlijk die van de musici. Het Koninklijk Concertgebouworkest heeft er 120, afkomstig uit zo'n 25 landen. Ondanks de omvang musiceert het als een kamerorkest. Er wordt naar elkaar geluisterd en op elkaar ingespeeld. Dat vraagt een grote individuele kwaliteit en groot vertrouwen in elkaar.

De sfeer op het podium, de Amsterdamse wortels en de organisatiestructuur – orkestleden maken deel uit van het bestuur – scheppen daarvoor de juiste omstandigheden. Musici kunnen schitteren en houden tegelijkertijd zorg voor het collectief. Zij delen de ambitie om telkens de hoogste kwaliteit te leveren en meer te bereiken dan perfect gespeelde noten. Zo ontstaat magie en wordt een concert een ervaring om nooit te vergeten.

Zo ontstaat er magie en wordt een concert een ervaring om nooit te vergeten.

Het Koninklijk Concertgebouworkest speelt de Tweede symfonie van Sibelius (foto: Milagro Elstak)
Het Koninklijk Concertgebouworkest speelt de tweede symfonie van Sibelius (foto: Milagro Elstak)
Willem Mengelberg
Willem Mengelberg

De zeven chef-dirigenten

Het Concertgebouworkest heeft tot nu toe zeven chef-dirigenten gehad: Willem Kes (chef-dirigent van 1888-1895), Willem Mengelberg (1895-1945), Eduard van Beinum (1945-1959), Bernard Haitink (1961-1988), Riccardo Chailly (1988-2004), Mariss Jansons (2004-2015) en Daniele Gatti (september 2016 tot augustus 2018).

Willem Mengelberg legde de grondslag voor de grote Mahler-traditie. Eduard van Beinum bracht de symfonieën van Bruckner en Franse muziek opnieuw onder de aandacht. Bernard Haitink verfijnde de orkestklank, verbreedde het repertoire en maakte grote indruk met de in tal van Europese landen op tv uitgezonden Kerstmatinees. In 1999 werd hij benoemd tot eredirigent. Riccardo Chailly, sinds 2004 conductor emeritus, gaf een grote impuls aan de interpretatie van hedendaagse muziek en opera. Onder Mariss Jansons was er veel aandacht voor belangrijke twintigste-eeuwse componisten als Sjostakovitsj en Messiaen, aan wie grote thematische projecten werden gewijd. Daniele Gatti verrijkte de symfonische traditie van het orkest met onder meer Frans repertoire en muziek van de Tweede Weense School en schiep ruimte voor hedendaagse muziek.

Samenwerking met componisten

In de vijftig jaar dat Willem Mengelberg het orkest leidde, dirigeerden belangrijke componisten meer dan eens het orkest. De samenwerking met componisten is altijd gebleven. Zo traden in de afgelopen jaren John Adams, George Benjamin, Oliver Knussen, Tan Dun en Thomas Adès in de voetsporen van dirigerende componisten als Richard Strauss, Gustav Mahler, Claude Debussy, Igor Stravinky, Bruno Maderna, Witold Lutosławski, Otto Ketting, Luciano Berio, Pierre Boulez en Hans Werner Henze. Het Concertgebouworkest draagt jaarlijks met compositieopdrachten bij aan de creatie van nieuw repertoire.

Componist Thomas Adès dirigeert eigen werk bij het Koninklijk Concertgebouworkest
Componist Thomas Adès repeteert eigen werk met het Koninklijk Concertgebouworkest (© Renske Vrolijk)

Repertoire

Het orkest wordt geroemd om uitvoeringen van het werk van Mahler en Bruckner en er zijn bijzondere langlopende concerttradities als de Passie-uitvoering en de Kerstmatinee. In de bijzondere projectserie Horizon wordt nieuwe en twintigste-eeuwse muziek geprogrammeerd rond een telkens wisselend thema in samenwerking met diverse culturele partners. Er wordt gewerkt met wereldberoemde gastdirigenten en specialisten.


 

Missie

“Het Koninklijk Concertgebouworkest is het symfonieorkest dat wereldwijd op de belangrijkste podia, onder leiding van de beste dirigenten en op het allerhoogste niveau uitvoeringen geeft van orkestmuziek. Zijn activiteiten in Amsterdam vormen de basis voor zijn rol als Nederlands ambassadeur van internationale excellentie. Het Concertgebouworkest biedt zijn publiek emotionele en intellectuele verrijking en verleidt tot betrokkenheid en actieve loyaliteit.”

Feiten en cijfers

Het Concertgebouworkest werd opgericht in 1888. Sinds het 100-jarig jubileum in 1988 mag het zich Koninklijk noemen. Jaarlijks geeft het orkest zo’n tachtig concerten in Het Concertgebouw en veertig op de belangrijkste podia over de hele wereld. Er zijn residenties in Brussel (BOZAR) en Frankfurt (Alte Oper). 

Het orkest bereikt jaarlijks ongeveer 250.000 concertbezoekers. Door de regelmatige radio- en tv-uitzendingen in samenwerking met AVROTROS, Mezzo tv en Unitel Classica, wordt dat bereik verveelvoudigd. Van de ruim elfhonderd plaat-, cd- en dvd-opnamen zijn er vele internationaal onderscheiden. Sinds 2004 heeft het orkest zijn eigen label: RCO Live.

Alte Oper Frankfurt (foto: Moritz Reich)
Alte Oper Frankfurt (© Moritz Reich)

 

Het Koninklijk Concertgtebouworkest draagt op diverse manieren bij aan educatie en talentontwikkeling. Zo geven orkestleden regelmatig masterclasses in binnen- en buitenland en leidt de RCO Academie met veel succes toptalent op.

In 2013 vierde het orkest zijn 125-jarig jubileum met onder meer een wereldtournee door zes werelddelen. Tussen 2016 en 2018 trad het orkest op in alle 28 lidstaten van de Europese Unie onder de noemer RCO meets Europe, waarbij in ieder land één werk samen met een jeugdorkest uit het desbetreffende land werd uitgevoerd (Side by Side).
 

Camera in de Grote Zaal tijdens een camerarepetitie. (© Renske Vrolijk)
Camera in de Grote Zaal tijdens een camerarepetitie. (© Renske Vrolijk)